Komisja Europejska przyjęła dwie nowe strategie: Przemysłową Strategię Morską UE oraz Strategię Portową UE. Ich celem jest przywrócenie i umocnienie wiodącej pozycji Europy w transporcie morskim, budowie statków oraz technologiach morskich – w warunkach rosnącej globalnej konkurencji i napięć geopolitycznych.

– Europejski przemysł produkcji morskiej i żeglugowy ma zasadnicze znaczenie dla naszej suwerenności. Nasza strategia nie tylko zwiększy zdolności produkcyjne w Europie, ale także wesprze wiodącą pozycję „Made in EU” w określonych segmentach statków, technologii i innowacji – podkreśla wiceprzewodniczący wykonawczy Stéphane Séjourné.

Sojusz na rzecz łańcuchów wartości

Strategia przemysłowa zakłada utworzenie unijnego sojuszu na rzecz zaawansowanych łańcuchów wartości morskich. Wspierać będzie rozwój stoczni budujących jednostki do morskiej energetyki wiatrowej, podwodne drony i nowoczesny sprzęt portowy. Kluczowym narzędziem będzie konkurs „Statki przyszłości” w programie Horyzont Europa – finansujący testy innowacji w realnych warunkach i ich szybkie wdrożenie w całej Unii.

Promocja bander UE i dekarbonizacja floty

KE zainicjuje dialog z państwami członkowskimi w celu promocji bander UE i uproszczenia procedur administracyjnych (w tym EU ETS Maritime i FuelEU Maritime). Strategia promuje publiczny popyt i prywatne inwestycje w cyfryzację stoczni oraz dekarbonizację floty – m.in. poprzez kryteria pozacenowe w zamówieniach publicznych. Wzmocniona zostanie ochrona przed nieuczciwą konkurencją zagraniczną, w tym lepsze wsparcie eksportu i ewentualne narzędzie sektorowe w polityce handlowej.

Podwójne zastosowanie i przekwalifikowanie kadr

Duży nacisk położono na podwójne zastosowanie (dual-use): zwiększenie zdolności produkcyjnych przemysłu morskiego i mechanizm budowy promów cywilno-wojskowych.

– Strategie odzwierciedlają nową metodę opartą na dialogu strategicznym i podejściu biznesowym obejmującym wszystkie filary łańcucha wartości: od dekarbonizacji po cyfryzację i zapewnienie równych warunków działania – dodaje Séjourné.

– Porty, produkcja morska i żegluga morska mają zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności, bezpieczeństwa i spójności Unii Europejskiej, zwłaszcza w coraz bardziej niestabilnym otoczeniu geopolitycznym – mówi wiceprzewodniczący wykonawczy Raffaele Fitto.

Porty jako centra energii i innowacji

Strategia portowa traktuje porty jako węzły obsługujące 74% handlu zagranicznego UE (ponad 3,4 mld ton towarów i 395 mln pasażerów rocznie), ale też jako centra energii odnawialnej, innowacji i niebieskiej gospodarki. Komisja przyspieszy ich elektryfikację, podłączenie do sieci i integrację z innymi gałęziami transportu. Powstanie plan działania dla małych i średnich portów oraz wytyczne dotyczące własności zagranicznej i inwestycji UE w portach spoza Unii.

Bezpieczeństwo i walka z przestępczością

W obszarze bezpieczeństwa KE opiera się na sojuszu portów UE. Wprowadzone zostaną nowe ramy kontroli przeszłości pracowników portowych, oceny portów państw trzecich oraz forum wymiany praktyk cyberbezpieczeństwa. Przeprowadzona zostanie ogólnounijna ocena ryzyka cyberzagrożeń, z naciskiem na walkę z handlem narkotykami i przestępczością zorganizowaną.

– Porty są ważnymi bramami do naszego rynku wewnętrznego, ale coraz częściej stają się celem siatek handlu ludźmi, przestępczości zorganizowanej i korupcji. Już teraz uruchomiono 200 mln EUR na modernizację narzędzi skanowania celnego i analizy ryzyka w głównych portach UE. Teraz musimy rozszerzyć to na mniejsze porty – zaznacza komisarz do spraw wewnętrznych Magnus Brunner.

UE ma utrzymać konkurencyjność

– Dzięki unijnym portom i przemysłowym strategiom morskim wyposażamy europejskie porty, żeglugę i przemysł stoczniowy w narzędzia umożliwiające przejście na czystą energię, bezpieczny handel i obronę oraz utrzymanie konkurencyjności w skali światowej – podsumowuje komisarz Apostolos Dzidzikostas.

Obie strategie będą nadzorowane przez nową Radę ds. Przemysłu Morskiego i Portów Morskich wysokiego szczebla. Powstały po konsultacjach z branżą w 2025 r. i wpisują się w Kompas Konkurencyjności UE oraz Europejski Pakt na rzecz Oceanów.